برادوی، خاستگاه تئاتر نوین آمریکا

0
68
          مهم‌‌ترین مرکز تئاتری آمریکا، «برادوی» است. این مرکز تئاتری در خیابان برادوی و مرکز لینکلن در مَنهتَن در شهر نیویورک قرار دارد. برادوی در کنار تئاترهای محله «وِست‌اِندِ» لندن، مهم‌ترین مرکز تئاترهای تجاری انگلیسی زبان در جهان محسوب می‌شود. جایگاه تئاتر‌های نیویورک در طول قرن نوزدهم تثبیت شد و تماشاخانه‌ها از حدود نیمه قرن نوزدهم از پایین شهر به مرکز شهر منتقل شدند و اندک‌اندک نمایش‌های موزیکال در این شهر شکل گرفت. در طول قرن بیستم، برادوی با تلاش طاقت فرسا، در رقابت با سینما، بالاخره توانست بر این کشمکش فائق آید و جایگاه خود را به عنوان یک هنر مستقل حفظ کند. البته نباید ناگفته گذاشت که برادوی برای حصول این مقصود، دست به دامن نمایش‌های موزیکالی شد که ساختار اصلی خود را گاه از فیلم‌های پرفروش سینمایی وام گرفته بودند. مثل نمایشنامه‌های موزیکال «شیر شاه»، «مری پاپینز»، «تارزان»، «دیو و دلبر» و «شرِک».
          در حال حاضر اکثر تهیه‌کنندگان و صاحبان تئاتر در برادوی عضو اتحادیه برادوی (The Broadway league) هستند. البته اجراهای امروزی به شدت دارای جنبه تجاری هستند و نباید نادیده گذاشت که بسیاری از تماشاگران تئاتر‌ها، توریست‌هایی هستند که از برادوی به عنوان یکی از جاذبه‌های گردشگری نیویورک بازدید می‌کنند. برادوی حدود چهل تماشاخانه بزرگ دارد که ظرفیت آنها از ۵۹۷ صندلی تا ۱۹۳۲ صندلی متفاوت است. اکثریت قریب به اتفاق این تماشاخانه‌ها، ظرفیت بالای هزار نفر دارند و با یک تخمین نسبی می‌توان برآورد کرد که هر شب در تئاتر برداوی، حدود چهل و هشت هزار نفر به تماشای تئاتر می‌روند (The internet Broadway database).
          البته از مجموع نمایشنامه‌های کنونی که بر روی صحنه رفته‌اند، بیش از نیمی از آنها موزیکالند. برخی از این نمایش‌ها اصطلاحاً به صورت “open ended” به نمایش در می‌آیند. یعنی تاریخی برای آخرین اجرای آنها در نظر گرفته نمی‌شود. مثلاً نمایش موزیکال شیرشاه، از ۱۹۹۷ و شبح اُپرا از ۱۹۸۸ تا کنون به روی صحنه‌‌اند و هنوز هرشب اجرا می‌شوند. البته نباید گمان کرد که فقط آثار موزیکال اجراهای نامحدود دارند، بلکه نمایشنامه «چه کسی از ویرجینیا وولف می‌ترسد؟» اثر ادوارد آلبی از ۱۳ اکتبر ۲۰۱۲ (۱۲ مهر ۱۳۹۱) به روی صحنه رفته و تعداد اجراهای آن در تماشاخانه “Booth Theatre”، نامحدود خواهد بود.در میان آثار برتر تئاتری، نمایشنامه «دشمن مردمِ» ایبسن نیز در تابستان و پاییز امسال به مدت سه ماه در برادوی اجرا خواهد شد.

          درآمد نسبی مجموعه برادوی در هر ماه بر حسب نوع نمایش و میزان استقبال مردم، بین صد تا سیصد میلیون دلار برآمد می‌شود و در تماشاخانه‌های بزرگ حداقل دستمزد بازیگران، ماهانه شش هزار دلار است (PlayBill.com). به ویژه آنکه قیمت بلیت‌ها از ۱۹۸۷ به بعد رو به افزایش نهاد و این موضوع از همان هنگام در روزنامه نیویورک تایمز مورد اعتراض واقع شد. «جرمی جرارد» نویسنده مقاله معترض بود که چرا قیمت بلیت از ۵/۴۷ به ۵۰ دلار افزایش یافته است و یا در تئاترهای کوچک‌تر، قیمت بلیت از ۵/۳۷ دلار به ۴۰ دلار رسیده است. (The New York Times,April 30,1987).
          با توجه به این که امروزه قیمت بلیت تئاتر در برادوی به طور متوسط بین ۱۰۰ تا ۱۳۰ دلار است و قیمت بلیت جایگاه‌های اختصاصی به ۳۰۰ دلار هم می‌رسد (Answer.com)، و با محاسبه ظرفیت سالن‌ها می‌توان به این نتیجه رسید که فقط در منطقه برادوی نیویورک (و به جز تئاترهای دیگر نیویورک) ماهانه بیش ازیک میلیون نفر به تئاتر می‌روند و سالانه بیش از دو میلیارد دلار گردش مالی در برادوی صورت می‌گیرد که درقیاس با بودجه تئاتر در ایران، مبلغی عظیم و چشمگیر است. تئاترها معمولاً از دولت نیز هیچ نوع یارانه و کمکی دریافت نمی‌کنند. این گردش مالی و این تعداد تماشاگر می‌تواند فضا را برای هرگونه فعالیت تجربی بگشاید. کما اینکه در دهه ۱۹۵۰ گروه‌هایی از برادوی جدا شدند و برای دوری از ویژگی‌های شدیداً تجاریِ آن، تصمیم گرفتند از برادوی دور شوند و جریان Off Broadway را پایه‌گذاری کردند. از جمله این گروه‌ها باید از گروه ویژه‌ای به نام «دایره در مربع» یاد کرد ‌‌(Circle in the square) که با اجرای نمایشنامه «تابستان و دود» اثر «تنسی ویلیامز» موفقیتی چشمگیر کسب کردند، در حالی که اجرای این نمایشنامه در برادوی، قبلاً به شکست انجامیده بود (فروتن، ۱۳۹۱: ۱۰۸). همین گروه با اجراهایی ار آثار «تنسی ویلیامز» و «یوجین اونیل» در دهه پنجاه به شهرت رسید.
          از جمله گروه‌هایی که در نهضت آف برادوی ظهور کردند و بر تئاتر آمریکا تأثیر‌گذار بودند، می‌توان از گروه تئاتر «زنده» (living) و گروه‌های نمایشِ «رویداد» (Happening) نام برد که همگی جایگاهی برای تئاتر تجربی و غیر تجاری به معنای متعارف آن بودند. البته گروه تئاتر زنده بیش از بقیه گروه‌ها سرشناس و با نفوذ بود (براکت، ۱۳۷۶: ۳۱۰). در میان این گروه‌ها، هنرمندان جنبش «رویداد»، بیش از دیگران سعی داشتند با تغییر محل نمایش‌های هنری از مکان‌های ثابت به هر مکان ممکن دیگر، بر تعداد تماشاگران خود بیفزایند، در واقع آنها کوشش داشتند، تأکید مطلق بر تماشاخانه قاب عکسی را نفی کنند.
          گروه‌های آف‌برادوی پس از مدتی خود نیز به سوی قواعد متعارف تئاتری گام برداشتند و اکنون در کنار برادوی با نزدیک به چهل تماشخانه به کار خود ادامه می‌دهند. این تماشاخانه‌ها ازتئاترهای برادوی کوچکترند و تعداد صندلی‌های آنها بین ۱۰۰ تا ۵۰۰ عدد است. ضمن اینکه تئاترهای آف برادوی، صحنه‌های کوچکتری نیز نسبت به تئاترهای اصلی برادوی دارند.
          در اوایل دهه ۱۹۶۰، جنبش آف برادوی با مقاومت گروه دیگری از تئاترها مواجه شد که معتقد بودند آف برادوی، به دلیل مشکلات اقتصادی، دنباله رو برادوی شده است. «دیوید کرسپی» در کتاب «انفجارِ آف‌آف‌برادوی» (Off-Off-Broadway explosion) ذکر کرده است که تئاتر آف برادوی در اواخر دهه ۱۹۵۰ اگرچه جایگاهی بود برای ظهور بازیگران، کارگردانان و نمایشنامه نویسانِ نوآور، ولی سرانجام خود به یک تئاتر تجاری و حرفه‌ای تمام عیار تبدیل شد (crespy, 2003: 20). این کتاب به گفته ادوار آلبی که پیشگفتار آن را نوشته نخستین کتابی بوده است که در باره این جنبش مهم تئاتری تألیف شده.
          گروهی که در مقابل آف‌برادوی مقاومت می‌کردند، «آف‌آف برادوی» (Off- Off- Broadway) نامیده شدند، که در تاریخ تئاتر جهان، به عنوان یکی از تجربی‌ترین جنبش‌های نمایشی شناخته می‌شوند. آنها واقعاً با این مسئله درگیر نبودند که تئاتر احتیاج به فضای بسته و شناخته شده برای اجرا دارد. از این رو، با دوری جستن از فضای تجاریِ تئاتر، سعی کردند نمایش‌های خود را در قهوه‌خانه‌ها، ورزشگاه‌ها، مدارس، و کارگاه‌ها و باشگاه‌های تئاتری به اجرا درآورند. جنبش آف آف برادوی به معنای کاملِ کلمه، نوعی تئاتر خیابانی نبود اما در هر فرصتی که پیش می‌آمد به اقتضای نوع نمایش، از خیابان نیز به عنوان صحنه‌ای برای اجراهای خود بهره برد. از جمله می‌توان از “پیتر شومان” نام برد که با تأسیس گروه “نان و عروسک”، با استفاده از عروسک‌های غول‌پیکر، در طول جنگ ویتنام، نمایش‌هایی بر ضد این جنگ در خیابان بر پا کرد و گروه آنها در دهه ۱۹۷۰ ، برای ادامه فعالیت‌های تئاتری خود به یک مزرعه نقل مکان یافت.
          امروزه جنبش آف آف برادوی، خصلت خیابانی خود را از دست داده است. اما هنوز می‌توان با نویسنده کتاب “نمایش زیر زمینی ( Playing Underground) «استیون. جی. باتِمز»، موافق بود که آف آف برادوی را نمایشی زیر زمینی معرفی کرده است. این کتاب که نقدی بر تئاتر دهه ۱۹۶۰ امریکاست، توسط دانشگاه میشیگان در سال ۲۰۰۴ منتشر گردید و تا سال ۲۰۰۶ چند بار تجدید چاپ شد.
          مؤلف این کتاب، معتقد است که جنبش آف آف برادوی تأثیر چشمگیری بر نمایشنامه‌نویسی آمریکا گذاشته است(Bottoms,2006:125) از این گذشته، روش تجربی گروه‌های این جنبش بر هنرهایی چون موسیقی، سینما، رقص و هنرها تجسمی نیز تأثیرگذار بوده است.
          امروزه اصطلاح آف آف برادوی، دیگر به آن معنای قدیمی به کار نمی‌رود و به طور کلی اصطلاحی برای نمایش‌هایی است که در نیویورک توسط گروه‌های حرفه‌ای یا نیمه ‌حرفه‌ای  در تماشاخانه‌هایی با ظرفیت ۱۰۰ نفر به روی صحنه می‌رود. علاوه بر این، در کنار فعالیت‌های تجربی، آثاری در حال حاضر در تئاترهای آف آف برادوی بر روی صحنه‌اند که یادآور اجراهای تجاری برادوی هستند مثل نمایش تصویر دوریان گری که درتماشاخانه ‌Signature Theatre)) با بهای بلیط هجده دلار به صحنه رفته است

ارسال نظر

لطفا نظر خود را وارد کنید
لطفا نام خود را اینجا وارد کنید